Ffigyrau newydd yn cael eu cyhoeddi ar ‘Diwrnod Amser i Siarad’ yn datgelu cost ddynol “difäol” iechyd meddwl

Mae ffigyrau newydd, sydd wedi eu cyhoeddi heddiw, yn datgelu’r effaith ddifäol sydd yn cael ei achosi gan y stigma sy’n wynebu’r rhai hynny ohonom sydd â phroblem iechyd meddwl. Mae’r canlyniadau sydd yn deillio o’r arolwg mwyaf erioed yn y DU i mewn i sgil-effaith iechyd meddwl wedi dangos fod bron i ddau draean (38%) o bobl a fu’n cymryd rhan wedi eu trin yn negatif o ganlyniad i’w problem iechyd meddwl – sydd o bosib yn effeithio ar filiynau o bobl ar hyd a lled y wlad. Roedd y pôl opiniwn cyhoeddus wedi ei gynnal gan ddefnyddio sampl o 2,000 o oedolion sydd yn byw ag ystod o broblemau  iechyd meddwl. Nid oedd 16% yn gwybod neu nid oeddynt am ddweud os oeddynt wedi eu trin yn negatif  tra bod llai na hanner (46%) yn dweud nad oeddynt wedi eu trin yn negatif.

Ymhlith y rhai hynny sydd wedi profi stigma a gwahaniaethu:

  • Roedd bron i 1 ym mhob 5 (19%) wedi colli eu swyddi
  • Roedd mwy na hanner (54%) wedi colli cysylltiad gydag anwylyd (ffrind, aelodau teulu neu bartner)
  • Roedd mwy nag 1 ym 10 (12%) wedi methu delio gyda digwyddiad bywyd pwysig (e.e. priodas, graddio)
  • Roedd mwy na hanner (55%) wedi rhoi’r gorau i gymdeithasu neu fynd allan

Mae’r canfyddiadau yn cael eu cyhoeddi ar ‘Diwrnod Amser i Siarad’, sef ymgyrch ledled y wlad i annog pobl i siarad yn fwy agored am iechyd meddwl, a hynny pan y mae miloedd o bobl gan gynnwys sêr enwog; gwleidyddion; y Prif Weinidog; mudiadau ar y stryd fawr ac ysgolion, yn gwneud yr un peth. Mae Amser i Siarad yn cael ei drefnu gan Amser i Newid, sef yr ymgyrch yn Lloegr sydd yn ceisio newid sut ydym ni oll yn meddwl ac yn ymddwyn ynglŷn â phroblemau iechyd meddwl, ac sy’n cael ei harwain gan yr elusennau Mind a Rethink Mental Illness.

Bydd ‘Diwrnod Amser i Siarad’ 2017 yn ffocysu ar y thema  ‘Mae Sgyrsiau yn Newid Bywydau’ gyda’r nod o annog pobl i siarad dros gyfnod o 24 awr – o gwmpas y cloc. Sefydlwyd ‘Diwrnod Amser i Siarad’ bedair mlynedd yn ôl, a hynny mewn cydnabyddiaeth o’r ffaith fod pobl sydd yn siarad ac yn rhannu eu profiadau yn medru newid agweddau’r bobl hynny o’u cwmpas. Mae canfyddiadau o’r arolwg yn dangos y byddai mwy na thri ym mhob deg   (31%) wedi eu hannog i fod yn fwy agored am eu problemau iechyd meddwl pe bai’r bobl hynny sydd agosaf atynt yn fwy agored am eu teimladau a’u hemosiynau.

Dros y blynyddoedd  diwethaf, mae ‘Diwrnod Amser i Siarad’ wedi ysgogi miliynau o sgyrsiau ar draws y wlad – all-lein ac ar-lein. Eleni, bydd mwy na mil o fudiadau yn trefnu gweithgaredd ar y diwrnod gan gynnwys  Tesco; John Lewis Partnership; Unilever; WH Smith; Clwb Pêl-droed Tranmere Rovers ac Athletau Lloegr.  Bydd sawl mudiad yn defnyddio’r diwrnod er mwyn arwyddo Addewid Cyflogwyr Amser i Newid. At hyn, bydd  600 o ysgolion cynradd ynghyd â cholegau, cynghorau, adrannau llywodraeth genedlaethol a mudiadau cenedlaethol yn ymuno gyda sêr enwog megis  Freddie Flintoff, Alastair Campbell a Denise Welch a fydd hefyd yn cefnogi’r diwrnod ar y cyfryngau cymdeithasol.

Dywedodd Sue Baker, Cyfarwyddwr Amser i Newid: “Mae’r ffigyrau yma yn dangos yr effaith ddifäol y mae stigma iechyd meddwl yn parhau i gael ar filiynau o fywydau. Rydym yn gwybod fod yna gynnydd yn cael ei wneud i wella agweddau a lleihau gwahaniaethu mewn rhai meysydd allweddol o fywyd ond mae gormod ohonom dal i deimlo ein bod wedi ein hynysu, wedi’n cywilyddio a’n teimlo’n ddiwerth, a hynny yn sgil ymateb pobl eraill ac mae hyn yn golygu colli’r hyn sydd yn fwyaf pwysig i ni – ein ffrindiau, ein teuluoedd, ein swyddi.

“Y newyddion da yw’r ffaith fod mynd ati i fod yn  agored am  iechyd meddwl, a bod yn barod i wrando o bosib, yn medru gwneud gwahaniaeth positif ac yn medru newid bywydau. Mae’r ‘Diwrnod Amser i Siarad’ yn rheswm gwych i bawb i chwarae rhan a bod yn rhan o’n mudiad i newid y ffordd y mae pawb ohonom yn meddwl ac yn ymddwyn ynghylch iechyd meddwl.”

Roedd yr hyfforddwr personol, Neil Laybourn, wedi cael sgwrs a oedd wedi newid bywyd  Jonny Benjamin pan lwyddodd i’w berswadio i ymatal rhag lladd ei hun pan oedd yn sefyll ar ymyl pont Llundain.

Wrth wneud sylw ar bwysigrwydd ‘Diwrnod Amser i Siarad’, dywedodd Neil: “Pan oeddwn yn siarad gyda Jonny ar y bont, nid oeddwn wedi deall y byddai cael un sgwrs yn medru cael y fath effaith ar fywydau’r ddau ohonom.

“Mae’r rhan fwyaf o bobl yn ddigon ffodus fel nad ydynt yn profi gormod o drafferthion gyda’u hiechyd meddwl ond mae bod yn fwy ymwybodol o’r testun a bod yn agored i wrando a chael sgyrsiau gyda’r rhai hynny sydd yn cael trafferth, yn medru ac yn mynd i wneud gwahaniaeth. Os ydych yn medru caniatáu i bobl i fod yn agored a siarad, efallai bod modd i chi newid bywyd rhywun – nid oes rhaid i chi fod yn arbenigwr neu’n meddu ar gymhwyster am iechyd meddwl – mae bod yn ddynol, yn empathetig a’n ofalgar yn ddigon.”

Dywedodd Jonny: “Roedd siarad gyda Neil wedi ysgafnhau baich sylweddol o’m hysgwyddau. Nid oedd rhai i mi geisio celu’r holl feddyliau a theimladau trallodus i mi fy hun ar ôl i mi ddechrau siarad ag e’ – ac roedd hyn yn dipyn o ryddhad. Roeddwn wedi cywilyddio gymaint ynghylch yr hyn a oedd yn digwydd i mi ond ar ôl i Neil wrando arnaf yn ofalus, yn amyneddgar a heb fy marnu, roedd wedi achub bywyd.”

Mae Amser i Newid yn gofyn i bobl i gofnodi eu sgyrsiau yma – www.time-to-change.org.uk/timetotalkday a bydd hyn yn cael ei lanlwytho yn syth er mwyn dangos faint o bobl sydd yn cymryd rhan.

Ymunwch â’r sgwrs ar-lein drwy ddefnyddio’r hashnod #timetotalk

Am wybodaeth ynglŷn â sut i chwarae rhan yn ‘Diwrnod Amser i Siarad’, ewch i  http://www.time-to-change.org.uk/timetotalkday