Mae bron dau draean o bobl yng Nghymru yn teimlo nad oes ganddynt neb i siarad â nhw am broblemau personol fel iechyd meddwl

Mae ffigyrau newydd, a gyhoeddwyd ar Ddiwrnod Amser i Siarad (1 Chwefror), yn datgelu bod dau draean (63%)[1] o bobl yng Nghymru yn teimlo nad oes ganddynt neb i gael sgyrsiau personol â nhw ynghylch testunau fel iechyd meddwl, problemau ariannol a pherthnasoedd. Pan holwyd pam, y prif resymau oedd: does byth adeg addas, neu le addas.

Comisiynwyd yr arolwg annibynnol o dros 2,500 o oedolion y DU gan Amser i Newid i nodi Diwrnod Amser i Siarad, mewn ymgyrch genedl-gyfan i annog pobl i siarad yn fwy agored am iechyd meddwl. Mae’r data’n datgelu bod llawer o bobl yn colli cymorth gan y rheiny sydd o’u cwmpas, gan nad oes adeg na lle ‘perffaith’ i siarad yn agored. Eleni yw’r pumed Diwrnod Amser i Siarad a’r thema yw Adeg Addas, Unrhyw Le sy’n rhoi cyfle perffaith i bawb fod yn fwy agored am iechyd meddwl – beth bynnag y byddant yn ei wneud ar y diwrnod.

Crëwyd Diwrnod Amser i Siarad i gydnabod y ffaith y gall siarad a rhannu profiadau yn newid agweddau’r rheiny o’ch cwmpas. Eleni, bydd Diwrnod Amser i Newid yn digwydd ym mhob un o’r pedair gwlad yn y DU a bydd ymgyrchoedd gwrth-stigma ynghylch iechyd meddwl yn gweithio mewn partneriaeth ag Amser i Newid Cymru: Amser i Newid yn Lloegr, See Me yn yr Alban a Change Your Mind yng Ngogledd Iwerddon.

Mae disgwyl i filoedd o sgyrsiau am iechyd meddwl ddigwydd ar Ddiwrnod Amser i Siarad eleni yng Nghymru, a bydd digwyddiadau ledled y wlad mewn sefydliadau sy’n amrywio o ysgolion a phrifysgolion i wasanaethau tân a banciau. Bydd sgwrs enfawr yn digwydd ar gyfryngau cymdeithasol ar y diwrnod ar yr hashnod #AmseriSiarad #TimetoTalk yn Saesneg.

Mae Lowri Smith, o Gaerdydd, yn cael trafferth gyda’i hiechyd meddwl o ran pryder ac mae hi wedi darganfod bod siarad am broblemau iechyd meddwl yn helpu i sylweddoli pa mor gyffredin ydynt: “Pan fyddwch chi’n ynysu eich hun yn eich meddwl, mae’n hawdd cael eich twyllo i feddwl bod yr holl feddyliau sydd gennych yn rhyfedd ac yn “annormal”. Dim ond ers rhannu fy stori rydw i wedi sylweddoli nad ydw i ar fy mhen fy hun. Dwi’n credu mai’r rhwystr mwyaf rhag bod yn agored gyda’n hiechyd meddwl yw ein bod ni wedi cael ein twyllo yn rhywle i feddwl bod byw gyda phroblemau iechyd meddwl yn beth anghyffredin.  Dydyn nhw ddim yn anghyffredin. Po fwyaf byddwch chi’n magu hyder ac yn siarad amdano, y mwyaf byddwch chi’n cysylltu â phobl ac yn sylweddoli bod llawer o bobl yn ymladd brwydrau tebyg i chi.”

Mae gan Stephen Lewis o Glydach orbryder ac iselder difrifol ac roedd yn meddwl mai dim ond ef sy’n teimlo fel hynny nes iddo siarad yn fwy agored amdano: “Treuliais i lawer o flynyddoedd yn meddwl mai fi oedd yr unig un sy’n teimlo fel hyn ac roedd arna i ofn siarad ag unrhyw un. Doeddwn i ddim hyd yn oed yn gwybod sut i siarad! Yna, un diwrnod, dywedais i wrth ffrind sut roeddwn i’n teimlo a sylweddolais i fod llawer o bobl yn teimlo fel fi a’r unig beth oedd angen arnyn nhw oedd rhywun yn gofyn ‘Sut wyt ti?’

“Nawr dwi’n cynnal ac yn mynychu grwpiau cymorth gan gyfoedion lle mae pawb yn siarad, yn gwrando, yn crio a hyd yn oed yn chwerthin am bopeth sy’n ymwneud ag iechyd meddwl. Does dim sgyrsiau lletchwith gan fod wastad rhywun yn gallu uniaethu â’r ffordd rydyn ni’n teimlo.”

Meddai Lowri Wyn Jones, Rheolwr Rhaglen Amser i Newid Cymru: “Mae canfyddiadau’r arolwg yn dangos bod pobl yn dal i feddwl nad oes amser neu le addas i siarad am iechyd meddwl.  Mae gormod o bobl â phroblemau iechyd meddwl yn cael eu gorfodi i deimlo’n ynysig a theimlo cywilydd ac mae angen i ni i gyd siarad yn fwy agored i helpu i roi’r gorau i’r stigma hwn. Mae gan sgyrsiau rym i newid bywydau, lle bynnag byddan nhw’n digwydd. Felly, p’un a ydych chi gartref, yn y gwaith, yn y sinema, neu hyd yn oed ar ben bryn, Diwrnod Amser i Siarad yw’r cyfle perffaith i fod yn fwy agored am iechyd meddwl.”