40 y cant o’r holl apwyntiadau gyda Meddygon Teulu yn ymwneud ag iechyd meddwl

Mae arolwg o fwy na 1,000 o Feddygon Teulu wedi datgelu fod yna alw cynyddol am gymorth iechyd meddwl mewn gofal cynradd. Mae Meddygon Teulu yn dweud fod dau ym mhob pump (40 y cant) o’u hapwyntiadau yn ymwneud erbyn hyn ag iechyd meddwl tra bod dau draean o Feddygon Teulu  (66 y cant) yn dweud fod y gyfran o gleifion sydd angen help gyda’u hiechyd meddwl wedi cynyddu yn y 12 mis diwethaf.

Mae Mind, sydd wedi cynnal yr arolwg, yn galw am hyfforddiant iechyd meddwl gwell i Feddygon Teulu.
Ar hyn o bryd, mae’r hyfforddiant ar gyfer Meddygon Teulu yn medru cael ei gyfyngu: dim ond un o’r 21 modiwl gorfodol i hyfforddeion sydd yn benodol ar gyfer iechyd meddwl. Mae’r sawl sydd yn hyfforddi yn medru cael yr opsiwn i fynd ar brofiad gwaith ym maes iechyd meddwl ond bydd y rhan fwyaf wedi cwblhau eu profiad gwaith mewn ysbyty yn hytrach na gweithio fel rhan o wasanaethau iechyd meddwl yn y gymuned. Yn yr arolwg, mae pedwar o bob pum Meddyg Teulu yn cytuno y dylid cael ystod fwy eang o opsiynau ar gyfer hyfforddiant iechyd meddwl.

Mae Mind yn cefnogi’r galwadau sydd eisoes wedi eu gwneud i ymestyn hyfforddiant Meddygon Teulu o dair i bedair blynedd, er mwyn caniatáu i Feddygon Teulu i ennyn profiad ym maes iechyd meddw’ ac mae’n galw am ystod ehangach o opsiynau o ran mynd ar brofiad gwaith a gweithio ym maes gwasanaethau iechyd meddwl perthnasol.

Mae’r elusen hefyd yn galw am gynnydd yn Lloegr ar gynlluniau i gyflwyno mwy o therapyddion iechyd meddwl sydd wedi eu cysylltu gyda meddygfeydd, a hynny er mwyn ceisio mynd i’r afael â’r gagendor critigol yn y gweithlu gofal critigol.  Mae cynlluniau i gyflwyno 3,000 o therapyddion erbyn 2020 wedi eu hamlinellu mewn dau gynllun gan GIG Lloegr – sef  GP Forward View a’r Five Year Forward View for Mental Health – ond mae’r cynnydd sydd wedi ei wneud wedi bod yn araf.

Dywedodd Paul Farmer, Prif Weithredwr Mind: “I’r rhan fwyaf ohonom, rydym yn mynd i weld y Meddyg Teulu yn gyntaf er mwyn cael cymorth ar gyfer ein hiechyd meddwl ar y GIG, a bydd y rhan fwyaf o bobl ond yn cael eu gweld gan eu Meddyg Teulu. Ond wrth i’r gofynion gynyddu, mae’n fwy pwysig nag erioed fod y GIG yn sicrhau fod y cymorth hwnnw yn gywir.

“Mae rôl y Meddygon Teulu yn un anodd iawn. Rydym yn gwybod ei fod yn medru gwneud gwahaniaeth mawr pan fydd ein Meddyg Teulu yn wybodus a’n hyderus am iechyd meddwl neu pan fyddwn yn canfod fod ein hiechyd corfforol yn effeithio ar ein hiechyd meddwl.  Pan fyddant yn cael eu cefnogi yn dda ac yn derbyn hyfforddiant arbenigol, perthnasol a pharhaus, maent yn medru darparu cymorth gwell i ni.”

Mae Dr Barbara Compitus yn byw yn Ne Cymru ac yn gweithio ym Mryste a Phont-y-pŵl. Mae wedi bod yn Feddyg Teulu ers 16 mlynedd ac mae ganddi ddiddordeb ac arbenigedd ychwanegol mewn iechyd meddwl. Dywedodd hi:

“Rwyf wedi sylwi ar y cynnydd yn y nifer o gleifion sydd y defnyddio termau megis ‘iselder’ a ‘gorbryder’ – mae pobl llawer iawn mwy agored nawr. Pan ddechreuais fel Meddyg Teulu, roedd yn anodd i gael pobl i drafod hyn gan y byddent wedi gwneud apwyntiad ar gyfer problem iechyd corfforol hyd yn oed pan eu bod wedi bod yn cael trafferthion gyda’u hiechyd meddwl hefyd.

“Fel Meddyg teulu sydd yn locwm, rwyf yn helpu pan fydd Meddygon Teulu yn sâl ac mae hyn yn golygu fy mod yn cael dewis ble i weithio, pryd wyf am weithio a’r hyn yr wyf am wneud ac mae hyn yn fy helpu i reoli fy lles fy hun. Byddai cynnig mwy o hyfforddiant iechyd meddwl i Feddygon Teulu fel rhan o’u hyfforddiant yn gwneud iddynt deimlo yn fwy hyderus pan yn delio gyda nifer uchel o gleifion sydd yn profi’r mathau yma o broblemau. Mae sicrhau eu bod yn meddu ar y teclynnau i gydnabod eu hanghenion iechyd meddwl eu hunain, a hynny’n ogystal â’u cleifion ac mae hyn yn hanfodol..”