Samariaid yn lansio ymgyrch ymwybyddiaeth er mwyn annog dynion i chwilio am help

Mae arolwg newydd sydd wedi ei gomisiynu gan y Samariaid ac yn cael ei gyhoeddi heddiw (19 Mawrth) yn dangos fod stigma dal yn broblem ymhlith dynion wrth iddynt  geisio chwilio am help pan eu bod yn cael trafferth yn ymdopi.

Nid yw dau ym mhob pump (41%) o ddynion yn Lloegr, yr Alban a Chymru sydd rhwng 20 a 59 yn chwilio am gymorth pan  fydd angen, oherwydd mae’n well ganddynt i ddatrys problemau eu hunain. Mae’r arolwg hefyd yn dangos nad yw dynion am deimlo fel baich ac nid ydynt yn teimlo y bydd  eraill yn deall eu problemau.

Mae’r Samariaid yn lansio ymgyrch, sydd wedi ei chefnogi  gan National Rail, o’r enw Pobl Go Iawn, Straeon Go Iawn. Mae’r ymgyrch yn cynnwys dynion sydd wedi goresgyn cyfnodau anodd yn rhannu eu straeon er mwyn annog dynion eraill, sydd yn wynebu’r risg mwyaf o gyflawni hunanladdiad, yn chwilio am help  drwy gysylltu gyda’r Samariaid 24 awr y dydd drwy ffonio  116 123 neu drwy fynd i Samaritans.org.

Dywedodd Paul McDonald, Cyfareddwyr Gweithredol Materion Allanol y Samariaid: “Nid oeddem am greu ymgyrch ymwybyddiaeth gyffredinol arall. Roeddem am greu rhywbeth  dilys ac  emosiynol gan ddynion sydd wedi bod drwy gyfnod anodd, yn rhannu eu straeon pwerus er mwy annog dynion eraill i chwilio am gymorth cyn eu bod yn profi argyfwng.”

“Er bod canlyniadau ein harolwg yn canfod fod 78% o ddynion rhwng 20 a 59 yn dweud ei bod hi’n iawn i gyfaddef nad ydych yn teimlo’n iawn, mae llawer dal yn osgoi siarad am bethau pan eu bod yn canfod pethau’n anodd. Roedd chwarter (25%) yn teimlo nad oedd eu problemau yn ddigon pwysig i gyfiawnhau ffonio llinell gymorth, a dyma un o’r rhesymau pam fod yr ymgyrch ymwybyddiaeth mor bwysig.”

Mae Tony Robertson, 38, wedi dioddef ag iselder – ond heb dderbyn unrhyw ddiagnosis – am y rhan fwyaf o’i fywyd. Roedd  Tony wedi cael trafferth yn ymdopi ar ôl colli ei swydd, ei gartref a’i bartner a cheisio lladd ei hun. “Roeddwn yn fy ngwely’r bore ar ôl i hyn ddigwydd, ac wedi gweld fy mam yno yn llefain, roedd rhywbeth wedi clicio. Dechreuais siarad gyda’m mam am sut oeddwn yn teimlo. Rwy’n credu fod y cysylltiad dynol wir yn helpu. Mae siarad wir yn medru achub bywydau.”

Roedd yr arolwg wedi canfod fod rhai o’r prif resymau y mae’r dynion yma yn credu fod bywyd yn anodd yn medru cynnwys pryderon am ddyledion ac arian  (36%), perthynas yn chwalu neu broblemau teuluol (30%), unigrwydd neu arwahanrwydd (29%) a cholli swydd neu broblemau yn ymwneud â’ch swyddi  (25%).

Mae Ollie Mehra, 23, wedi dioddef gorbryder ac iselder ers ei fod yn bymtheg mlwydd oed. Pan oedd ei berthynas wedi chwalu, dyma oedd  y peth ola’. Dechreuodd feddwl am ladd ei hun. “Pan ddywedais i wrth ffrindiau sut oeddwn yn teimlo, dywedodd pedwar ohonynt: ‘Bachan, dwi’n gwybod sut wyt yn teimlo. Rwy’ wedi teimlo fel hyn.” Yn syth, dechreuais feddwl nad fi yw’r unig un. Mae’n beth mor rhyfedd. Dylem fod wedi gofyn am help ynghynt a dylem oll fod wedi siarad am hyn ynghynt.”

Roedd bron i 3 ym mhob 10 (29%) o’r dynion a holwyd yn dweud fod unigrwydd ac arwahanrwydd wedi gwneud iddynt deimlo yn isel yn y gorffennol. Esbonia Paul; “Yn y Samariaid, rydym yn deall y gwerth a ddaw o siarad gyda rhywun  a phŵer cysylltiad dynol.  Mae dau berson yn siarad yn medru helpu’r person hwnnw i stopio, anadlu a dechrau gweld ffordd drwy’r problemau. Mae’r Samariaid yn rhoi’r gwagle i rywun i fod yn hwy eu hunain. Ni fyddwn yn eich beirniadu, neu’n dweud wrthych beth i’w wneud, rydym yma i wrando.”

Dyma Darran Latham, 38, yn rhannu ei stori, “Roedd yn weddol anodd i mi’r tro cyntaf  i mi ffonio’r Samariaid. Roeddwn yn ddigartref ar y pwynt hwnnw ac wedi bod yn aros mewn noddfa. Roeddwn yn yfed yn drwm. Roeddwn wedi meddwl am ladd fy hun yn y gorffennol, ond roedd hynny fel arfer yn digwydd pan oeddwn yn feddw. Un bore, mi benderfynais nad oeddwn yn medru cuddio y tu nôl i hynny mwyach. Dyna pryd y penderfynais i ffonio’r Samariaid. Ac rwyf mor falch i mi wneud hyn.”

Mae’r cyn pêl-droediwr yn yr Uwch Gynghrair a’r paffiwr proffesiynol, Leon McKenzie, yn cefnogi’r ymgyrch, ac yn rhannu ei stori er mwyn annog dynion eraill i chwilio am  help. “Rwy’n gwybod pa mor anodd yw pethau pan eich bod yn y lle tywyll hwnnw, ac nid ydych am fodoli mwyach. Drwy rannu fy stori a chefnogi’r ymgyrch, rwyf yn gobeithio y bydd dynion eraill yn deall eich bod yn medru dringo fyny unwaith eto gydag ychydig o  help.”

Bydd mwy na hanner cant o ddigwyddiadau lleol yn cael eu cynnal yng Nghymru, Lloegr a’r Alban er mwyn helpu hyrwyddo’r ymgyrch.