“Pobl anabl yn cael eu heffeithio fwyaf yn sgil newidiadau i’r system les sydd yn eu gadael mewn tlodi”

Mae newidiadau i’r system les  dros y ddeng mlynedd ddiwethaf yn golygu bod sefyllfa ariannol pobl anabl pedair gwaith yn waeth  nawr na’r bobl hynny na sy’n anabl, a hynny yn ôl ymchwil newydd a gomisiynwyd gan y  Disability Benefit Consortium, sef clymblaid o fwy na 80 o fudiadau anabledd y DU.

Tra bod llawer o bobl sydd yn derbyn cymorth lles wedi profi toriadau o  £300 ar gyfartaledd o ganlyniad i’r newidiadau i’r system les, mae pobl anabl wedi colli tua £1,200 y flwyddyn.

Yr ymchwil a ariannwyd gan y Three Guineas Trust yw’r astudiaeth gynhwysfawr gyntaf sydd yn edrych yn benodol ar effaith lawn y newidiadau les ar bobl anabl, ac fe’i cwblhawyd gan Brifysgol  East Anglia, Prifysgol Glasgow a Landman Economics. Roedd yr ymchwil hefyd wedi canfod:

Os oes sawl anabledd sydd gennych, yna byddwch yn colli hyd yn oed yn fwy – er enghraifft, mae rhywun sydd a chwe anabledd neu fwy yn colli mwy na  £2,100 ar gyfartaledd, a hynny o’i gymharu gyda pherson sydd ag un anabledd ac yn colli tua £700 bob blwyddyn

Mae aelwydydd sydd ag un oedolyn anabl ac un plentyn anabl yn colli fwyaf, gyda cholledion o fwy na £4,300 y flwyddyn

Mae’r adroddiad heddiw gan y Disability Benefits Consortium (DBC), sy’n dwyn y teitl ‘‘Has welfare become unfair – the impact of changes on disabled people”, yn seiliedig ar yr ymchwil sydd yn gwyntyllu sgil-effaith ariannol a phrofiadau byw o ddiwygio’r system les ar bobl anabl dros y ddeng mlynedd ddiwethaf.

Fel rhan o’r ymchwil, cafodd 50 o bobl sydd yn byw ag amryw o gyflyrau ac anableddau eu cyfweld am eu profiadau. Dywedodd pobl eu bod wedi canfod fod y broses o wneud cais ac asesiadau yn creu llawer iawn o straen, a theimlai pobl nad oedd yr aseswyr yn ymddiried ynddynt a’u bod yn cael eu herio yn barhaus.

Mae’r DBC hefyd yn datgan fod y system gyfredol wedi dod mor gymhleth  a chamweithredol fel ei bod wedi cael effaith ddifäol ar iechyd a lles nifer o bobl anabl.

Dywedodd Michael Griffin, Arweinydd yr Ymchwil ar ran y DBC ac Uwch Gynghorydd Polisi yn Parkinson’s UK: “Am y tro cyntaf, mae ein hymchwil wedi dangos gymaint y mae pobl anabl  yn cael eu heffeithio gan newidiadau difäol i’r system les.

“Nid yw nifer o bobl anabl wedi profi sgil-effaith lawn yr holl doriadau eto gan eu bod yn aros i gael eu trosglwyddo i’r Credyd Cynhwysol. Fodd bynnag, pa na fydd hyn yn digwydd, bydd yna gynnydd aruthrol mewn tlodi ymhlith y rhai sydd eisoes mewn argyfwng.

“Mae hyn yn warthus a ni ddylid caniatáu i hyn barhau. Rhaid i’r Llywodraeth i wneud gwelliannau brys i’r broses gais a’r meini prawf o ran asesu a datrys y diffygion yn y broses Credyd Cynhwysol cyn bod mwy o bobl yn  cael eu hamddifadu o’r gefnogaeth  sydd angen arnynt mor ddybryd er mwyn byw’n annibynnol.”