Jo Roberts yn cyhoeddi Cyfraith Jo: ei chynllun i gyflwyno Deddf Iechyd Meddwl newydd

Mae’r ymgyrchydd iechyd meddwl  Jo Roberts wedi cyhoeddi Cyfraith Jo: sef ei chynllun i gyflwyno Deddf Iechyd Meddwl newydd er mwyn disodli Deddf Iechyd Meddwl 1983.

Yn 2018, roedd Llywodraeth y DU wedi comisiynu Adolygiad annibynnol a oedd yn ystyried sut i wella’r Ddeddf Iechyd Meddwl gyfredol. Roedd yr Adolygiad wedi cyhoeddi ei adroddiad yn Rhagfyr  2018 ac mae Llywodraeth y DU wedi addo gweithredu’r adroddiad.

Fodd bynnag, tra oedd Jo yn croesawu’r adroddiad, yn enwedig y bwriad i ddileu rhai o’r agweddau mwyaf gormesol o driniaeth orfodol, nid yw dal yn credu fod yr Adolygiad wedi mynd i’r afael gyda phrofiadau cleifion o’r Ddeddf. Felly, penderfynodd wyntyllu a oedd defnyddwyr gwasanaethau eraill yn cytuno gyda hi.

“Rwyf wedi siarad gyda mwy na 100 o ddefnyddwyr gwasanaeth a gofalwyr ynglŷn â’u profiad o’r Ddeddf Iechyd Meddwl ac rwyf wedi cysylltu gyda miloedd mwy drwy’r cyfyngau cymdeithasol a thrwy gyfrwng Blog Jo sydd wedi ei gyhoeddi ers dechrau 2019,” dywedodd Jo.

“Mae hyn wedi fy ysbrydoli i wrando ar leisiau a barn defnyddwyr gwasanaeth a gofalwyr yng Nghymru: ac rwyf yn credu fy mod erbyn hyn yn medru amlinellu’r hyn sydd angen er mwyn creu Deddf Iechyd Meddwl newydd a disodli’r hen Ddeddf Iechyd Meddwl.”

Yn  ei Chynllun, mae Jo yn galw am y canlynol o unrhyw ddeddf newydd:

Ail-ddiffiniwch rôl a phwrpas y gyfraith
Darparwch hawliau cyfatebol cyn bod angen gorfodaeth  
Diwygiwch y broses o orfodaeth  
Darparwch hawliau cyfatebol i’r sawl sydd wedi eu heffeithio gan orfodaeth
Lleihewch y defnydd o orfodaeth
Gwahaniaethwch rhwng troseddau ac afiechyd
Ymgysylltwch gyda gofalwyr a theuluoedd

“Y Ddeddf Iechyd Meddwl yw un o’r prif achosion o stigma sydd yn gysylltiedig gydag iechyd meddwl, a hynny am ei fod yn ffocysu’n unig ar orfodaeth,” dywedodd Jo.

“Mae cywiro’r gyfraith iechyd meddwl yn fater ehangach na diwygio’r rheolau ynglŷn â phwy y mae modd ei gadw o dan glo. Mae’n ymwneud â symud yn sylfaenol i ffwrdd o orfodaeth a thuag at barch ac urddas.”

Mae Cyfraith Jo wedi ei gyhoeddi gan yr elusen iechyd meddwl Hafal. Rydym yn cefnogi Jo gyda’i hymgyrch er mwyn hyrwyddo trafodaeth o’r gyfraith iechyd meddwl yn Lloegr a Chymru.

Dywedodd Cadeirydd Hafal Mair Elliott: “Rydym wir wedi ein hysbrydoli gan ymgyrch Jo a’r pwyntiau y mae wedi codi ac yn disgwyl ymlaen at ystyried ein safbwynt ein hunain dros y flwyddyn nesaf yn sgil ymchwil Jo. Bydd mwy o wybodaeth ar gael yn ein digwyddiadau ac ar ein gwefan a’r cyfryngau cymdeithasol.”

Lawrlwythwch Cyfraith Jo

Darllenwch gyfweliad arbennig gyda Jo yn y cyfnodolyn Iechyd Meddwl Cymru diweddaraf