RCP Cymru yn lansio adroddiad newydd yn ystyried effaith y pandemig ar y gweithlu meddygol

Wrth i ni ddynesu at flwyddyn ers cyhoeddi’r cyfnod clo cyntaf, mae Coleg Brenhinol y Meddygon (RCP) wedi lansio Recover, rebuild, renew, sydd yn ystyried effaith y pandemig ar y gweithlu meddygol yng Nghymru.

Mae tua 90% o’r holl gleifion sydd yn yr ysbyty gyda COVID-19 yn derbyn gofal gan feddygon, ac mae’r 12 mis diwethaf wedi gosod straen anhygoel ar y meddygon hyn. Mae miloedd o glinigwyr a gweithwyr gofal wedi ymlâdd; mae rhai’n agos at orfod rhoi’r gorau i bethau am eu bod mor lluddedig. Roedd arolwg diweddar o aelodau’r RCP wedi canfod fod bron i draean wedi gofyn am gymorth iechyd meddwl yn ystod y pandemig.

Yng nghyfrifiad blynyddol 2019-20 yr RCP o feddygon ymgynghorol yng Nghymru, roedd 40% wedi nodi fod yna fylchau dyddiol ac wythnosol yn y rota, a dywedodd 23% fod hyn broblemau sylweddol o ran diogelwch cleifion yn eu hysbytai. Dywedodd bron i dri chwarter o’r sawl a ymatebodd yng Nghymru fod y cydbwysedd rhwng gwaith a bywyd wedi ei effeithio’n negatif gan y bylchau mewn rotas a’r swyddi gwag.

Mae meddygon ysbyty nawr yn galw ar Lywodraeth Cymru i gynyddu’r nifer o feddygon sydd yn rhan o’r gweithlu meddygol, buddsoddi mewn meddyginiaeth gymunedol a gofal cymdeithasol a datblygu strategaeth traws-lywodraethol er mwyn mynd i’r afael ag anghydraddoldebau.

Dywedodd Dr Olwen Williams, RCP is-lywydd ar gyfer Cymru: “Mae’r pandemig wedi rhoi ffocws ar weithlu’r GIG. Oriau hir, bylchau mewn rotas, straen digynsail: mae llawer o feddygon wedi bod ar y dibyn am fwy na blwyddyn erbyn hyn. Nid yw’n ddigon i gynnig hyfforddiant dygnwch i unigolion; rhaid i ni newid y system ehangach. Rhaid i’r GIG i fod yn gyflogwr gwell drwy gynnig trefniadau gweithio hyblyg, buddsoddi mewn diagnosteg a thechnoleg newydd, gwella recriwtio a hyfforddi mwy o feddygon.”

Dywedodd Ms Roshna Roy, myfyriwr meddygol israddedig ym Mhrifysgol Caerdydd: “Mae COVID-19 wedi dangos y cysylltiad i ni rhwng amddifadedd ac afiechyd cronig ac nid yw hyn erioed wedi bod yn fwy amlwg. Byddaf yn graddio fel meddyg yn 2023, ond cyn i hyn ddigwydd, mae cyfle amlwg gan Lywodraeth nesaf Cymru i flaenoriaethu anghydraddoldebau iechyd meddwl drwy ddatblygu strategaeth traws-lywodraethol. Nid ydych yn medru gwahanu effaith tai gwael, addysg, gofal iechyd ac incwm isel. Rhaid iddynt gael eu hystyried gyda’i gilydd.”

Dywedodd Dr Emma Rengasamy, meddyg dan hyfforddiant sydd yn rhan o’r rhaglen sylfaen: “Mae’r flwyddyn ddiwethaf wedi bod yn fedydd tân i mi a llawer o’m cydweithwyr sydd newydd ddechrau yn y maes meddygol. Ar ôl chwe mis yn unig i mewn o’m gyrfa feddygol, rwyf ar y rheng flaen o ran COVID-19. Mae pethau’n symud ar gymaint o gyflymder; pan oedd y GIG mewn argyfwng roedd clinigwyr yn dod o hyd i ddatrysiadau arloesol. Dylai Llywodraeth Cymru barhau i gydnabod a chefnogi hyn drwy fuddsoddi ymhellach mewn meddyginiaeth gymunedol a gofal cymdeithasol a fyddai yn gwella profiad cleifion a’n cadw mwy o bobl allan o’r ysbyty.”

Lawrlwythwch yr adroddiad.