CYFWELIAD WYTHNOS GOFALWYR: Karen Butler, Rheolwr Gwasanaeth Gofalwyr, Hafal Croesffyrdd

Rydym yn siarad gyda Karen Butler, Rheolwr Gwasanaeth Gofalwyr ar gyfer Hafal Croesffyrdd yn Sir Benfro, sydd yn rheoli Gwasanaeth Gwybodaeth a Chymorth i Ofalwyr Sir Benfro (PCISS), Pathways a’r Prosiect Rhyddhau Cleifion.

 

Dywedwch ychydig yn fwy wrthym am y cymorth hanfodol y mae eich gwasanaethau yn darparu i ofalwyr yn Sir Benfro?

Mae ein holl wasanaethau yn ffocysu ar ofalwyr di-dâl ac mae’r wybodaeth a’r gefnogaeth yr ydym yn darparu iddynt yn seiliedig ar yr hyn sydd ar gael yn Sir Benfro.

Drwy gysylltu gyda’n gwasanaeth, rydym yn medru cynnig cerdyn cydnabod gofalwr, cerdyn brys gofalwr, gwybodaeth am wasanaethau cymorth a fydd yn helpu rhywun gyda’i rôl gofalu, a’r Gazette Gofalwyr. Mae Gwasanaeth Allgymorth gennym hefyd sydd yn darparu asesiadau drwy gyfrwng gweithwyr allgymorth fel bod modd cael mynediad at gymorth yn sir. Ac wrth gwrs, rydym yn cynnig clust i bobl er mwyn gwrando arnynt.

Rydym yn cynnal grŵp gofalwyr wythnosol drwy ein prosiect Pathway sydd newydd ddechrau cwrdd eto yn yr ardd yn ein swyddfa. Mae ein Prosiect Rhyddhau Cleifion wedi ei ddylunio er mwyn gwella profiadau gofalwyr wrth i’w hanwyliaid gael eu rhyddhau o’r ysbyty, a’n codi ymwybyddiaeth o’r materion sydd yn wynebu gofalwyr di-dâl ymhlith staff yr ysbyty.

Mae Wythnos Gofalwyr yn ddyddiad pwysig yn eich calendr. Dywedwch mwy wrthym am yr hyn y mae’r wythnos yn golygu i chi a’r gofalwyr yr ydych yn gweithio gyda hwy?

Mae’r Wythnos Gofalwyr yn ymgyrch flynyddol er mwyn codi ymwybyddiaeth o ofalu ac mae’n ddyddiad pwysig iawn yn ein calendr, ynghyd â’r Diwrnod Hawliau Gofalwyr ym mis Tachwedd.

Fel yr ydym oll yn gwybod, nid yw gofalu yn dechrau ac yn gorffen yn ystod Wythnos Gofalwyr, ond yn ffordd o amlygu’r heriau y mae gofalwyr di-dâl yn wynebu ac yn cydnabod y cyfraniad y maent yn gwneud i’n cymdeithas. Yn Sir Benfro, mae mwy na 12% o’r boblogaeth yn meddu ar gyfrifoldebau gofalu ac mae’r rôl y maent yn chwarae yn amhrisiadwy.

Eleni, fel y llynedd, yn sgil y pandemig Covid¬19, rydym wedi gorfod meddwl am ffyrdd amgen o gynnal gweithgareddau yn ystod Wythnos Gofalwyr. Byddem fel arfer wedi trefnu cinio bwffe a sesiwn pampro mewn gwesty cyfagos ar gyfer ein gofalwyr ac roedd hyn, fel y gallwch ddychmygu, yn boblogaidd iawn! Yn sgil canllawiau’r llywodraeth, nid yw hyn wedi bod yn bosib a bu’n rhaid bod yn greadigol gan feddwl am argymhellion eraill. Felly, er mwyn dathlu, rydym yn cynnal ystod o weithgareddau a fydd yn plesio gofalwyr. Bydd y gweithgareddau yma yn cael eu hyrwyddo gennym ni a Chyngor Sir Benfro.

Yn eich barn chi, beth yw’r prif heriau sydd wedi wynebu gofalwyr yn ystod y pandemig?

Un o’r prif heriau oedd bod ein gwasanaethau dydd lleol, fel ein Canolfannau Dydd, wedi gorfod cau yn ystod y cyfnod clo. Mae’r Canolfannau yma yn cynnig y cyfle i ofalwyr i gael seibiant go iawn, a phan oeddynt ar gau, nid oedd gofalwyr yn cael unrhyw seibiant o’u rôl gofalu. Yn ffodus, rydym yn medru cynnig gwasanaeth seibiant yn y cartref sydd yn gymaint o help i ofalwyr.

Os yw gofalwyr yn gweithio ac yn byw gyda’r person y maent yn gofalu amdano, mae rhai, yn ystod y cyfnod clo, wedi bod yn addysgu eu plant yn eu cartrefi, gweithio o’u cartrefi a hefyd yn gofalu am rieni hŷn sydd yn sâl iawn!

Mae sicrhau bod anwyliaid yn ddiogel hefyd wedi bod yn her. Rwyf yn ofalwr ac yn gofalu am fy mam sydd yn hen ac yn methu ymdopi heb ein cefnogaeth ni o ddydd i ddydd. Rydym yn amlwg yn ofalus, ac rydym oll wedi derbyn y brechiad ond rydym mor ofnus y bydd hi’n dal yn feirws.

Mae gofalwyr ar ddiwedd eu tennyn ac wedi llwyr ymlâdd, yn gorfforol ac yn feddyliol.

A ydych yn credu y bydd gofalwyr yn cael eu gwerthfawrogi yn fwy yn dilyn y pandemig?

Rwy’n gobeithio y bydd hyn yn wir. Rwy’n credu bod y pandemig wedi codi proffil gofalwyr di-dâl a’r heriau y maent yn wynebu.

Yn Sir Benfro, rydym yn ceisio sicrhau bod gofalwr yn cael llais. Fel darparwyr, rydym yn dod ynghyd drwy fforymau, grwpiau strategaeth a rhwydweithio er mwyn rhoi cyfleoedd i ofalwyr i gael llais yn y broses o lywio gwasanaethau.
Fel sir, rydym yn rhwydweithio mwy a mwy ac yn ceisio rhoi gofalwyr wrth galon pethau fel eu bod yn cael eu gwerthfawrogi.

Thema Wythnos Gofalwyr eleni yw ‘Sicrhau bod Gofalu yn Weladwy ac yn Cael Ei Werthfawrogi’. Beth ydych yn credu yw’r prif ffyrdd y mae modd i ni gyflawni hyn?

Yn Sir Benfro, rydym yn gweithio gyda’n gilydd fel darparwyr. Rydym yn aml yn siarad am ofalwyr cudd a sut y mae modd i ni eu cyrraedd Gan mai’r thema eleni yw ‘Sicrhau bod Gofalu yn Weladwy a’n Cael Ei Werthfawrogi’, rydym yn gobeithio bod pobl sydd â chyfrifoldebau gofalu, ond na sydd yn eu hystyried yn ofalwyr, yn cael eu hannog i adnabod eu hunain fel gofalwyr ac yn gweld ein gweithgareddau a’n cael mynediad at gymorth.

Mae’r rhaglen frechu ddiweddaraf ar gyfer gofalwyr yn sicr wedi cynyddu’r nifer o atgyfeiriadau i’n gwasanaeth ac roedd hyn yn wych gan na fyddai’r bobl yma wedi dod atom fel arall o bosib. Mae’r holl fentrau yma yn codi ymwybyddiaeth ac rydym yn gobeithio y byddant yn medru annog gofalwyr i deimlo eu bod yn cael eu gwerthfawrogi a’u bod yn weladwy.

Mae llawer o ofalwyr yn teimlo eu bod wedi eu hynysu ac nid ydynt yn derbyn cefnogaeth yn eu rôl sydd yn cael effaith ar eu lles. Beth yw eich cyngor chi iddynt hwy?

Peidiwch â bod ofn gofyn am help. Rwyf yn deall o brofiad pa mor anodd yw siarad gyda theulu a ffrindiau am eich rôl gofalu, gan eu bod yn rhy agos i chi ac yn ei chael hi’n anodd i ddeall yr hyn yr ydych yn ei brofi. At hyn, efallai nad ydych am fod yn faich arnynt.

Rydym yn glust i wrando ar ofalwyr, ac weithiau, mae’n fwy hawdd i siarad gyda dieithryn sydd yn weithiwr proffesiynol a fydd yn gwrando ac yn cynnig cymorth, heb feirniadu. Fel staff, rydym yn deall ac yn mynd i wrando.

Rwyf yn deall pa mor anodd yw hi i gymryd y cam cyntaf, i ofyn am gymorth. Fel y dywedodd un gofalwr wrthyf: “Roedd gormod o ofn arnaf i ofyn am help ac agos Bocs Pandora ond rwyf mor falch i mi wneud hyn! Nid oeddwn yn gwybod bod cymaint o help ar gael.”

Am fwy o wybdoaeth am wasanaeth gofalwyr Hafal Croesffyrdd yn Sir Benfro, ffoniwch 01437 611002,
e-bostiwch pciss@hafal.org neu ewch i: hafal.org/cy/yn-eich-ardal-chi/sir-benfro