Gofyn i’r Prif Weinidog i fynd i’r afael â gwahaniaethu yn erbyn Aelodau Seneddol (ASau)

Gwnaed cais yn y Senedd yr wythnos hon i gael gwared ar ddarpariaeth wahaniaethol sydd yn golygu fod AS yn colli ei sedd yn awtomatig os yw ef/hi yn cael ei d(d)al o dan y Ddeddf Iechyd Meddwl.

Yn ystod Cwestiynau i’r Prif Weinidog, gofynnodd Mark Harper, Gweinidog yr Wrthblaid dros Bobl Anabl, i Gordon Brown a fyddai ef yn fodlon cefnogi ymgyrch i ddileu’r gwaharddiad hwn sydd yn cael ei ystyried yn wahaniaethol am nad oes yna ddarpariaeth gyfatebol ar gyfer ASau sydd o dan anfantais yn sgil cyflwr corfforol. Wrth ymateb, dywedodd y Prif Weinidog y byddai’n gwyntyllu’r mater ac ychwanegodd y byddai’n “rhaid ei drin yn ofalus”.

Wrth siarad y tu allan i’r siambr yn dilyn Cwestiynau i’r Prif Weinidog, dywedodd Mr Harper wrth wefan politics.co.uk: “Mae afiechyd meddwl yn parhau yn destun tabŵ yn y Senedd yn ogystal â’r gweithle ac mae rhaid i hyn newid. Mae afiechyd meddwl yn effeithio ar gymaint ag un o bob pedwar o’r boblogaeth oedran gweithio ac mae’n allweddol fod y Senedd yn arwain y ffordd wrth hyrwyddo dealltwriaeth well o iechyd meddwl.

“Byddai newid yr agwedd hon o’r gyfraith yn gam bychan ond symbolaidd wrth i ni geisio mynd i’r afael â’r stigma y mae pobl ag afiechyd meddwl yn ei wynebu yn y gweithle a gwneud y Senedd yn le tipyn yn fwy croesawgar ar gyfer y rhai hynny sydd â phroblem afiechyd meddwl.”

Ar hyn o bryd, o dan Adran 141 o Ddeddf Iechyd Meddwl 1983, mae AS yn colli ei sedd yn y Senedd yn awtomatig os caiff ei d(d)al o dan y Ddeddf am gyfnod o chwe mis neu fwy.

Nid oes AS erioed wedi ei wahardd o’r Senedd am y rheswm hwn ond mae ymgyrchwyr yn dweud ei fod yn ychwanegu at y stigma ar gyfer pobl â phroblemau iechyd meddwl drwy eu gosod yn yr un categori â throseddwyr, sydd hefyd yn medru cael eu gwahardd o’r Tŷ.

Canfu astudiaeth o ASau a gynhaliwyd y llynedd, “Mental Health in Parliament”, fod ymron i draean yn ymrafael â phroblemau iechyd meddwl ond roedd y pryder ynghylch y stigma ac ymateb atgas y cyfryngau yn eu cadw’n dawel.
Roedd y prif argymhellion yn y cyhoeddiad hwn yn cynnwys galw am ddiddymu cyfreithiau sydd yn atal pobl â phrofiad o broblemau iechyd meddwl rhag ceisio cael eu hethol i’r Senedd.

Dywedodd Alun Thomas, Dirprwy Brif Weithredwr yr iechyd meddwl Cymreig Hafal: “Ni ddylai pobl â phroblemau iechyd meddwl gael eu gwahardd rhag ceisio cael eu hethol i’r Senedd neu golli eu sedd os cânt eu dal o dan y Ddeddf Iechyd Meddwl yn ystod eu cyfnod fel AS. Hoffai Hafal weld cydraddoldeb o safbwynt hawliau a thriniaeth ar gyfer yr holl bobl hynny â phroblem iechyd, boed yn feddyliol neu’n gorfforol.”

Er mwyn darllen yr adroddiad “Mental Health in Parliament” ewch os gwelwch yn dda i: http://www.mind.org.uk/NR/rdonlyres/85684C08-42A7-415A-A477-84F46794961E/6566/MentalHealthinParliament.pdf

Am fwy o wybodaeth ar Hafal: www.hafal.org