Pwyllgor Tŷ’r Arglwyddi yn dweud bod y Ddeddf Galluedd Meddyliol yn methu

Maeadroddiad ymchwil gan Dŷ’r Arglwyddi, sydd wedi ei gyhoeddi heddiw, yn awgrymubod oedolion sydd yn agored i niwed yn cael eu methu gan y Ddeddf GallueddMeddyliol, er bod y cyfreithiau wedi eu dylunio i’w hamddiffyn a’u hymrymuso.Mae’r adroddiad yn canfod nad yw gweithwyr cymdeithasol, gweithwyr gofal iechydproffesiynol ac eraill sydd yn ymwneud â gofalu am oedolion sydd yn agored iniwed, yn ymwybodol o’r Ddeddf Galluedd Meddyliol ac o’r herwydd yn methu eigweithredu.

Mae’rPwyllgor yn argymell fod corff annibynnol yn derbyn cyfrifoldeb am oruchwylio’rDdeddf er mwyn bwrw ymlaen gyda’r newidiadau hanfodol sydd eu hangen o ran arferion.Roedd y Pwyllgor wedi canfod hefyd nad yw’r Trefniadau Diogelu Rhag Colli Rhyddid (Deprivation of LibertySafeguards) dadleuol, a ychwanegwyd i’r Ddeddf Galluedd Meddyliol ym 2007 gan yDdeddf Iechyd Meddwl, yn addas i’r diben. Mae’r Pwyllgor yn awgrymu y dyliddisodli’r  Trefniadau Diogelu Rhag ColliRhyddid gyda deddfwriaeth sydd yn cyd-fynd ag ieithwedd ac ethos y  Ddeddf Iechyd Meddwl yn gyffredinol.

DywedoddCadeirydd y Pwyllgor, yr Arglwydd Hardie:

“Mae’rPwyllgor yn credu bod y Ddeddf yn dda ac angen ei gweithredu. Yr hyn yr ydym amweld yw newid mewn agweddau ac ymarferion ar draws y sector iechyd a gofalcymdeithasol sydd yn adlewyrchu’r ethos ymrymuso yn y Ddeddf. Er mwyn cyflawnihyn, rydym yn argymell fod y cyfrifoldeb cyffredinol am y Ddeddf yn cael ei roii gorff annibynnol a fydd yn gyfrifol am oruchwylio, monitro a gyrru ymlaen ybroses o’i gweithredu.

“Maeein canfyddiad allweddol arall yn ymwneud â’r Trefniadau Diogelu Rhag Colli Rhyddid. Bwriad y rhain oedd rhoiamddiffyniad cyfreithiol i bobl sydd yn colli eu rhyddid, a hynny er mwyn eudiogelwch eu hunain. Mae’r dystiolaeth yn awgrymu bod degau o filoedd o bobl yncolli eu rhyddid heb unrhyw amddiffyniad gan y gyfraith, a heb yr amddiffyniada fwriadwyd gan y Senedd. Rhaid i’r Llywodraeth i ail-feddwl a llunio darpariaethaudisodli drafft sydd yn hawdd eu deall a’u gweithredu ac yn cyd-fynd â dull acethos y Ddeddf Iechyd Meddwl.”

Mae’rPwyllgor hefyd yn awgrymu y dylai’r:

  • Llywodraeth weithio gyda rheoleiddwyr a chyrff proffesiynol er mwyn sicrhau bod y Ddeddf yn cael proffil mwy uchel wrth hyfforddi, gosod safonau a chynnal arolygiadau;
  • Llywodraeth gynyddu adnoddau staff yn y  Llys Gwarchod er mwyn cyflymu’r broses o fynd i’r afael ag achosion na sydd yn ddadleuol;
  • Llywodraeth ailystyried darpariaeth y cymorth cyfreithiol na sy’n dibynnu ar brawf modd ar gyfer y rhai heb lawer o alluedd meddyliol, yn enwedig mewn achosion lle y collir rhyddid;
  • Awdurdodau Lleol ddefnyddio eu pwerau  i apwyntio Eiriolwyr Iechyd Meddwl Annibynnol, a hynny’n fwy eang na wneir ar hyn o bryd;
  • Llywodraeth fynd i’r afael â’r lefelau a’r ddealltwriaeth isel o’r ‘Lasting Powers of Attorney ‘ a bwrw ymlaen gyda phenderfyniadau i wrthod triniaeth ymhlith gweithwyr proffesiynol yn y sectorau iechyd a gofal cymdeithasol;
  • Llywodraeth adolygu’r ddarpariaeth cyfraith droseddol ar gyfer cam-drin neu esgeuluso person heb lawer o alluedd meddyliol er mwyn sicrhau ei fod yn addas i’r diben.

 

Mae’rpwyllgor hefyd yn argymell fod Tŷ’r Arglwyddi yn gofyn am ddiweddariad gan yLlywodraeth ddeuddeg mis o’r dyddiad hwn er mwyn canfod yr hyn y maent wedigwneud fel ymateb i’w argymhellon allweddol.

Er mwyn darllen yradroddiad llawn, ewch i: http://www.parliament.uk/business/committees/committees-a-z/lords-select/mental-capacity-act-2005/news/mca-press-release—13-march-2014/