£2m i gefnogi gofalwyr yng Nghymru

Mae’r Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol, Mark Drakeford wedi cyhoeddi y bydd pecyn ariannu gwerth £2m ar gael dros y ddwy flynedd nesaf i barhau i gefnogi gofalwyr.

Amcangyfrifir bod mwy na 370,000 o ofalwyr yng Nghymru. Mae 90,000 o ofalwyr yn gofalu am eu teulu a’u ffrindiau am o leiaf 50 awr yr wythnos. Mae rhwng 70% a 95% o’r gofal sy’n cael ei ddarparu i bobl mewn cymunedau ar hyd a lled Cymru yn cael ei roi yn wirfoddol gan deulu a ffrindiau.

Gosododd Mesur Strategaethau ar gyfer Gofalwyr (Cymru) 2010 ddyletswydd ar fyrddau iechyd, ymddiriedolaethau’r GIG ac awdurdodau lleol i weithio mewn partneriaeth i baratoi, cyhoeddi a gweithredu strategaethau ymgynghori a gwybodaeth i ofalwyr. Mae Llywodraeth Cymru wedi cefnogi’r gwaith hwn trwy ddarparu dros £4m yn ystod y pedair blynedd diwethaf ac o ganlyniad, mae cynnydd sylweddol wedi’i wneud. Mae partneriaethau lleol hefyd wedi’u datblygu, ac mae hyn wedi helpu i wella’r gefnogaeth sydd ar gael i ofalwyr.

Ym mis Ebrill eleni, bydd Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014 yn disodli Mesur Strategaethau ar gyfer Gofalwyr (Cymru) 2010. Bydd y Ddeddf yn trawsnewid y ffordd y mae gwasanaethau cymdeithasol yn cael eu darparu a bydd yn cryfhau hawliau gofalwyr.

O fis Ebrill ymlaen, ni fydd angen i ofalwyr bellach  ddangos eu bod yn darparu swm sylweddol o ofal yn rheolaidd i gael eu hystyried yn ofalwyr. Bydd ganddynt yr un hawl i gael asesiad â’r rheini y maent yn gofalu amdanynt ac os oes ganddynt anghenion sy’n gymwys am gymorth, bydd dyletswydd statudol ar yr awdurdod lleol i gynllunio i ddiwallu’r anghenion hynny. Mae’r fframwaith deddfwriaethol hefyd yn gosod meini prawf cymhwysedd cenedlaethol i ddarparu dull cyson er mwyn diwallu anghenion gofal a chymorth pob unigolyn, gan gynnwys gofalwyr.

Mae’r pecyn ariannu gwerth £2m yn darparu arian pontio ar gyfer 2016-17 a 2017-18 – sef £1m y flwyddyn – ac mae’n adeiladu ar y cynnydd sydd eisoes wedi’i wneud i gefnogi gofalwyr. Bydd yn canolbwyntio ar weithio mewn partneriaeth ar draws y sector iechyd, awdurdodau lleol a’r trydydd sector ac yn adeiladu capasiti i ddatblygu gwaith i wella hawliau gofalwyr ymhellach o dan y Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru).

Dywedodd yr Athro Drakeford:

“Rwyf bob amser wedi ymrwymo i gefnogi gofalwyr, ac rydyn ni’n parhau i gefnogi ac adeiladu ar y cynnydd sydd eisoes wedi’i gyflawni o dan Fesur Strategaethau ar gyfer Gofalwyr (Cymru) 2010.

“Rwy’n falch iawn o gadarnhau pecyn gwerth £2m i roi arian pontio i amddiffyn ac ehangu’r cynnydd sydd eisoes wedi’i gyflawni ar gyfer gofalwyr gan fyrddau iechyd, ymddiriedolaethau’r gwasanaeth iechyd ac awdurdodau lleol.

“Bydd hyn yn cefnogi’r gwasanaeth iechyd ac awdurdodau lleol wrth inni symud tuag at weithredu ein Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) arloesol. Bydd y Ddeddf yn cyflwyno mesurau newydd i sicrhau bod gan ofalwyr hawliau cyfreithiol cyfartal â’r rheini y maen nhw’n gofalu amdanynt.

“Bydd hyn yn sicrhau y bydd y 370,000 o ofalwyr sydd yng Nghymru yn cael yr help sydd ei angen arnynt yn y ffyrdd y maen nhw ei angen.”