RCGP yn lansio adnoddau newydd er mwyn cefnogi Meddygon Teulu i ddarparu gofal iechyd meddwl amenedigol

Mae hwb ‘un stop’ o adnoddau er mwyn cefnogi Meddygon Teului ddarparu’r gofal gorau posib i gleifion sydd â chyflyrau iechyd meddwl amenedigol wedi ei lansio ganGoleg Brenhinol y Meddygon Teulu (RGCP).

Mae Iechyd Meddwl Amenedigol, sef blaenoriaeth glinigoli’r RCGP ers 2014, yn effeithio ar hyd at ddwy fenyw o bob 10 yn ystod eubeichiogrwydd ac yn ystod blwyddyn gyntaf o fywyd y babi – ond nid yw llawer ynchwilio am help meddygol neu maent yn ceisio delio gyda hyn  ar ben ei hun.  Mae Meddygon Teulu yn bryderus fod menywod o bosib yncolli’r cyfle i gael yr help a’r cymorth sydd angen arnynt, a hynny cyn ac arôl rhoi genedigaeth, gan eu  bod ynamharod i drafod materion megis gorbryder ac iselder ôl-enedigol, a hynny am eubod yn ofn cael eu stigmateiddio neu fod rhywun yn mynd â’r babi wrthynt.

Mae effaith unrhyw broblemau iechyd meddwl ymhlith mama – na sydd wedi eucanfod na’u trin – ar y plentyn yn medru bod yn sylweddol, yn enwedig os yw hynyn digwydd yn ystod y beichiogrwydd ac yn ystod blwyddyn gyntaf o fywyd yplentyn.

Mewn achosion eithafol, mae materion iechyd meddwl amenedigol yn medru arwainat hunanladdiad ac mae’r canlyniadau yn medru bod yn ddifäol ar gyfercenedlaethau o deuluoedd.  Wrth ymateb i hyn, mae’r RCGP wedi lansio pecyncymorth  amenedigol sy’n rhad ac am ddimi Feddygon Teulu a gweithwyr gofal iechyd proffesiynol eraill, a hynny fel rhano gasgliad o adnoddau sydd yn medru eu cefnogi hwy i ddarparu’r gofal syddangen ar gleifion gydag anghenion iechyd meddwl amenedigol.

Mae yna amryw o adnoddau ar gael i gynnig cleifion, a hynny o daflennigwybodaeth, cysylltiadau gydag elusennau cefnogol a grwpiau cymorth argyfryngau cymdeithasol ymhlith pethau eraill. Mae gweithwyr iechyd proffesiynolo bosib yn wynebu heriau ychwanegol wrth geisio chwilio am help  ar gyfer problemau iechyd meddwl amenedigolac mae rhan benodol o’r Pecyn Cymorth yn mynd i’r afael â hyn.

Un adnodd yw offeryn sydd wedi ei ddatblygu gan yr RCGP er mwyn sicrhau bod ycanllawiau NICE ar iechyd meddwl amenedigol ac ôl-enedigol yn fwy hawdd i’w defnyddioac yn ffocysu ar Feddygon Teulu. Mae’n cael ei gyflwyno fel 10 cwestiwn er mwynhelpu Meddygon Teulu i ganfod cyn gynted ag sydd yn bosib yr arwyddion hanfodol,ond sydd yn aml yn gudd, o broblemau iechyd meddwl amenedigol ymhlith cleifion,a hynny er mwyn eu galluogi i drafod y cymorth a’r driniaeth gyda’r fenyw.

Mae’r pecyn wedi ei ddylunio fel bod modd ei ddefnyddio ar y cyd â chanllawiauNICE, ac mae wedi ei gymeradwyo gan NICE. Mae hefyd yn ceisio lleihau’ramrywiaeth sydd yn nodweddu’r gofal sy’n cael ei roi i fenywod sydd âphroblemau iechyd meddwl amenedigol gyda llawer ohonynt yn wynebu ‘lotericod  post’ wrth geisio cael gafael arwasanaethau arbenigol ac unrhyw wasanaethau pellach.

Dywedodd Dr Judy Shakespeare, Eiriolwr Clinigol ar gyfer Iechyd MeddwlAmenedigol yn y RCGP: “Tra bod ein hagweddau at faterion iechyd meddwl yngwella fel cymdeithas, mae stigma gwael dal yn bodoli ynghylch mamau sydd â phroblemauiechyd meddwl, a hynny’n enwedig ymhlith mamau eu hunain sydd yn credu boderaill yn eu hystyried yn fam ‘wael’ neu ofn bod rhywun am ddwyn eu plentynwrthynt os ydynt yn trafod eu teimladau yn agored.

“Rydym yn gobeithio y bydd y pecyn cymorth hwn o ddefnydd i FeddygonTeulu, yn enwedig wrth geisio dechrau trafodaethau anodd ynghylch iechydmeddwl.

“O ran y darlun ehangach, mae yna reswm economaidd mewn buddsoddi mewngwasanaethau amenedigol gan fod y gwasanaethau yn anghyson ar draws y wlad.”

Dywedodd Dr Carrie Ladd, Cymrawd Clinigol ar gyfer Iechyd Meddwl Amenedigol gyda’rRCGP ac arweinydd y pecyn cymorth: “Wedi siarad â Meddygon Teulu achleifion yn fy mhractis a thrwy grwpiau cymorth ar y cyfryngau cymdeithasol,rwy’n gwybod o brofiad  fod angengwirioneddol i wneud fwy dros iechyd meddwl amenedigol. Mae yna lawer oadnoddau sydd o ansawdd amrywiol, ond maent yn wasgaredig – mae’r pecyn cymorthyn dwyn y pethau gorau ynghyd, a hynny mewn fformat hygyrch.  “Mae wedi ei ddatblygu ar ôl ymgynghori gyda merched sydd wedi dioddefproblemau iechyd meddwl amenedigol ac rydym yn gobeithio y bydd yn rhoi’r hyderiddynt fynd at weithwyr iechyd proffesiynol a theimlo’n fwy gwybodus am ydewisiadau a’r hyn y dylent ddisgwyl.

“Rydym hefyd yn cydnabod fod Meddygon Teulu o dan bwysau gwaith aruthrolar y funud – ac mae’r ymgynghoriad 10 munud safonol yn dod yn fwy ac yn fwyannigonol er mwyn delio gyda’r materion cymhleth sydd yn gysylltiedig ag iechydmeddwl amenedigol. “Gobeithiwn y bydd y casgliad hwn o adnoddau yncaniatáu i Feddygon Teulu ac aelodau eraill o’r tîm gofal cynradd i gael gafaelar wybodaeth yn gyflym ac o fewn yr ymgynghoriad, gan eu caniatáu iddynt iroi’r gofal gorau posib i’w cleifion ar yr adeg bwysig hon yn eu bywydau”

Dywedodd Dr Stephanie DeGiorgio: “Mae mamau sydd yn dioddef iselderôl-enedigol yn ei chanfod hi’n anodd i fynd at Feddyg Teulu. Pan wnes i brofihyn am y tro cyntaf, roeddwn yn poeni ac yn canfod bod yn ‘fam’ yn anodd felpawb arall. Roedd angen bod rhywun yn gwrando arnaf ac yn ymateb mewn moddystyrlon pan wnes i ddechrau datgelu fy nheimladau. Mae hyd yn oed un sylw  anystyriol yn golygu y bydd mam yn llaitebygol o leisio barn. Roedd wedi cymryd cryn dipyn o amser i mi.

“Mae gwybod bod yr anodau yma ar gael i Feddygon Teulu a gweithwyr proffesiynol- ac i gleifion eu hunain – yn medru gwneud gwahaniaeth sylweddol i fam nerfussydd yn poeni bod rhywun am ddwyn ei phlant wrthi neu os yw’n methu â gofyn amhelpu unrhyw arall.

“Ymhlith pethau eraill, rwy’n gobeithio y bydd Meddygon Teulu yn teimlo yn fwyhyderus i ofyn cwestiynau am iechyd meddwl yn ystod archwiliad gyda mamau wediiddynt roi genedigaeth a’u bod yn medru adnabod problemau iechyd meddwlamenedigol mewn mamau sydd yn aml y ceisio cuddio eu teimladau.”