Dylid dysgu am iechyd meddwl yn yr ysgol, a hynny ar y cyd gyda llythrennedd a rhifedd, yn ôl adroddiad newydd

Mae adroddiad cyfun newydd, What really matters in children and young people’s mental health, sydd wedi ei gyhoeddi gan y Values-Based Child and Adolescent Mental Health System Commission, yn gosod rôl ysgolion wrth galon yr ymgais i wella gwasanaethau iechyd meddwl i blant a phobl ifanc.

Mae’r Comisiwn yn cynnwys Coleg Brenhinol y Seiciatryddion,  YoungMinds a Chlymblaid Iechyd Meddwl Plant a Phobl Ifanc. Mae’r adroddiad, sydd yn cael ei arwain gan y Farwnes Claire Tyler o Enfield, yn galw am newidiadau sylfaenol i’r modd y mae gwasanaethau iechyd meddwl  i blant a phobl ifanc (CAMHS) yn cael eu darparu. Yn fwy pwysig, mae’r adroddiad yn argymell y dylid dysgu plant a phobl ifanc am iechyd meddwl, a hynny yn yr un modd y maent yn cael eu dysgu am lythrennedd a rhifedd. Mae’r adroddiad yn cynnig cyfanswm o ddeg argymhelliad, gan gynnwys galw ar lywodraethau i gydnabod yn ffurfiol  fod ysgolion yn elfen hanfodol o’r System Iechyd Meddwl i Blant a Phobl Ifanc yn y ffyrdd canlynol:

  • Dylid ysgolion fedru dysgu plant a phobl ifanc am iechyd meddwl, a hynny yn yr un y maent yn cael eu dysgu am lythrennedd a rhifedd.
  • Sicrhau nad yw polisi ysgolion/addysg a pholisi ehangach y llywodraeth yn effeithio’n andwyol ar iechyd meddwl plant a phobl ifanc drwy gynnal asesiad o’u heffaith ar iechyd meddwl
  • Sicrhau bod ysgolion yn medru adnabod materion iechyd meddwl ac yn medru cyfeirio pobl at gymorth priodol, naill ai o fewn yr ysgol neu’r gymuned leol a’n meddu ar yr atebolrwydd i wneud hyn.

Wrth wneud sylw ar y canfyddiadau, dywedodd y Farwnes Claire Tyler o Enfield:
“Mae’r adroddiad yn atgyfnerthu’r angen am arweinyddiaeth safon uchel, ar draws y system, gan bawb sydd yn chwarae rhan yn y broses o ddarparu gwasanaethau, sydd yn ystyried yr holl bethau sydd yn bwysig i’r rhai sydd wedi eu heffeithio, yn enwedig plant a phobl ifanc. “Mae’r adroddiad hwn yn cynnig darn hanfodol coll o’r jig-so  ac yn cau’r gagendor rhwng yr hyn yr ydym yn gwybod am iechyd meddwl plant a’r her o wneud y newidiadau sylfaenol sydd eu hangen er mwyn gwella iechyd meddwl a lles plant a phobl ifanc.”

Roedd y Comisiwn wedi canfod fod ysgolion a’r sector addysg ehangach yn chwarae rhan allweddol yn y System Iechyd Meddwl i Blant a Phobl Ifanc ond maent yn aml yn teimlo eu bod wedi’u datgysylltu o rannau eraill y system ac angen mwy o gymorth.   Fodd bynnag, mae’r adroddiad hefyd yn rhestru nifer o enghreifftiau lle y mae yna ddolenni cyswllt sefydledig, integredig rhwng ysgol a gwasanaethau iechyd meddwl yn y gymuned. Mae Ysgol Gynradd Water Hall ym Milton Keynes a’r Haven yn Budehaven yn ddwy enghraifft glir sydd yn dangos ei fod yn bosib, gyda’r cyllid, hyfforddiant a’r cymorth cywir, i ysgolion i ddarparu iechyd meddwl da i’w myfyrwyr.
Dywedodd Dr Peter Hindley, Cadeirydd y gyfadran CAMHS yng Ngholeg Brenhinol y Seiciatryddion:
“Mae plant a phobl ifanc yn treulio tua thraean o’u hamser yn yr ysgol, ac felly, mae athrawon yn gwbl hanfodol wrth gefnogi eu hiechyd meddwl. Gyda’r cymorth cywir gan ddarparwyr gwasanaeth a’r hyfforddiant cywir, mae ysgolion yn medru dod yn bwynt cyswllt unigol pwysig ar gyfer atgyfeirio  tra’n helpu i roi mynediad at yr ystod lawn o wasanaethau.

“Rydym eisoes yn medru gweld yr effaith bositif pan ceir integreiddio gwirioneddol o ran gwasanaethau iechyd meddwl o fewn ysgolion am fod hyn wedi arwain at newidiadau yn y diwylliant ac agweddau tuag at iechyd meddwl; ond er mwyn sicrhau ei fod yn gwbl effeithiol, mae angen i ni weld mentrau tebyg ar draws y DU.”