Ffigyrau Cymdeithas Feddygol Prydain (BMA) ar gyfer Lloegr yn dangos cynnydd aruthrol yn y nifer o bobl sydd yn cael eu danfon y tu hwnt i’w hardaloedd am wasanaethau iechyd meddwl

Mae ffigyrau newydd sydd wedi eu canfod gan y BMA yn dangos cynnydd aruthrol yn y nifer o gleifion iechyd meddwl yn Lloegr sydd yn cael eu danfon y tu hwnt i’w ardaloedd ar gyfer triniaeth, gydag un claf o Wlad yr Haf yn teithio i gyfleuster gofal yn Ucheldiroedd yr Alban, 587 milltir i ffwrdd.

Mae’r ffigyrau, a ddarparwyd gan ymddiriedolaethau a grwpiau comisiynu clinigol mewn ymateb i gais o dan y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth, yn datgelu fod 5,876 o oedolion wedi eu danfon y tu hwnt i’w hardaloedd ar gyfer triniaeth iechyd meddwl yn  2016/17, cynnydd o bron i 40 y cant o 4,213 yn 2014/15.

Mae’r canfyddiadau hefyd yn datgelu fod y swm o arian sydd yn cael ei wario ar osod cleifion mewn gwelyau y tu hwnt i’w hardaloedd, wedi cynyddu  47 y cant o £108m yn 2014/15 i £159m yn 2016/17.

Roedd cleifion a ddanfonwyd i ffwrdd ar gyfer triniaeth yn medru disgwyl gorfod teithio tua saith awr a hanner er mwyn ymweld â ffrindiau a theuluoedd. Os yn dibynnu ar drafnidiaeth gyhoeddus,  roedd yr amser a dreuliwyd yn teithio i gyfleusterau ‘y tu hwnt i’r ardal leol’ gymaint â 13 awr.

Y pum ymddiriedolaeth a oedd wedi danfon y nifer fwyaf o oedolion y tu hwnt i’w hardaloedd lleol yn  2016/17 oedd:

  • GIG ac Ymddiriedolaeth Partneriaeth Gofal Cymdeithasol Caint a Medway– 586
    • Ymddiriedolaeth GIG Iechyd Meddwl Barnet, Enfield a Haringey– 410
    • Ymddiriedolaeth Iechyd Meddwl a Gofal Cymdeithasol Manceinion – 372
    • Ymddiriedolaeth Sefydledig GIG Norfolk a Suffolk– 359
    • Ymddiriedolaeth Sefydledig GIG Oxleas– 316

Y pum pellter pellaf y bu’n rhaid i gleifion deithio er mwyn derbyn gofal oedd:

  • Ymddiriedolaeth Sefydledig GIG Partneriaeth Gwlad yr Haf i GIG yr Ucheldiroedd– 587 milltir
    • Ymddiriedolaeth Sefydledig GIG Iechyd Rhydychen i Ysbyty New Craigs Inverness – 532 milltir
    • Ymddiriedolaeth Sefydledig GIG Iechyd Rhydychen i Ysbyty Cornhill, GIG Grampian – 497 milltir
    • Ymddiriedolaeth Sefydledig GIG Prifysgol Gofal Iechyd Dyfnaint i Priory Middleton – 323 milltir
    • Ymddiriedolaeth Sefydledig GIG Partneriaeth Leeds ac Efrog i Uned Glenbourne, Berrisode – 312 milltir

Roedd yr ymchwiliad wedi canfod hefyd fod Swydd Gaerlŷr, Swydd Derby a rhannau o ogledd Llundain heb unrhyw welyau GIG ar gyfer cleifion sy’n fenywod ac angen gofal seiciatryddol dwys.

Wrth ymateb i’r canfyddiadau, dywedodd seiciatrydd ymgynghorol y GIG a’r arweinydd polisi iechyd meddwl ar ran pwyllgor meddygon ymgynghorol y BMA,  Dr Andrew Molodynski:  “Mae’r arfer o ddanfon cleifion sydd â phroblemau iechyd meddwl  i welyau sydd cannoedd o filltiroedd i ffwrdd o’u cartrefi a’u teuluoedd wedi dod yn endemig yn y GIG. Mae’r Llywodraeth angen delio gyda’r sefyllfa hon ar frys oherwydd mae’r system – sydd ar fin torri –  yn methu cleifion yn gyson, ac mae’r canlyniadau yn medru bod yn drasig.

“Mae danfon yr unigolion yma ar  deithiau hir ar gyfer triniaeth yn cael effaith ar ofal ac adferiad cleifion. Mae yna achosion trasig lle y mae’r  crwner  wedi datgan fod y trafferthion y mae teuluoedd wedi profi wrth tra’n ymweld ag aelod o’r teulu sydd yn derbyn gofal, ynghyd â’r cyfathrebu truenus rhwng ysbytai mewn rhanbarthau eraill a gwasanaethau iechyd meddwl lleol, wedi cyfrannu at farwolaethau.”