“Un ym mhob pedwar o ferched 14 mlwydd oed yn hunan-niweidio”

Mae bron i chwarter o ferched sydd yn 14 mlwydd oed (22%) yn dweud eu bod wedi hunan-niweidio mewn blwyddyn, a hynny yn ôl adroddiad newydd gan Gymdeithas y Plant.

Roedd un ym mhob chwech (16%) o fwy na 11,000 o blant a oedd wedi cymryd rhan yn yr arolwg yn dweud iddynt hunan-niweidio tra yn 14 mlwydd oed, gan gynnwys bron i un ym mhob 10 o fechgyn (9%).

Mae’r ystadegau hunan-niweidio yn dilyn dadansoddiad newydd sydd wedi ei gynnwys yn Adroddiad blynyddol yr elusen, sef Good Childhood, sydd yn gwyntyllu cyflwr lles plant yn y DU. Mae’r adroddiad yn ystyried y rhesymau sydd yn achosi anhapusrwydd ac o’r herwydd yn cynyddu’r peryg fod plant yn hunan-niweidio.

Yn seiliedig ar y ffigyrau yma, mae’r Cymdeithas y Plant yn amcangyfrif fod bron i 110,000 o blant sy’n 14 mlwydd oed wedi hunan-niweidio ar draws y DU yn ystod yr un cyfnod o 12 mis, gan gynnwys 76,000 o ferched a 33,000 o fechgyn.

Dywedodd un person ifanc wrth yr elusen: “Roeddwn yn teimlo fel pe bai fy mod yn dymuno ac yn gorfod hunan-niweidio gan nad oedd dim byd arall yr oedd modd i mi wneud. Rwy’n credu fod help ar gael i bobl ifanc ond nid y math cywir o help.
“Mae teimlo nad ydych yn ddigon pert neu’n ddigon da neu nad ydych ‘gystal â’r merched eraill yn cyfrannu tuag ataf yn hunan-niweidio; fodd bynnag, nid yw hyn yn digwydd am fy mod yn ferch gan fy mod yn credu fod bechgyn yn teimlo’r un ‘fath hefyd”.

Roedd bron i hanner o’r bobl ifanc hynny sy’n 14 mlwydd oed ac yn dweud eu bod wedi cael eu denu i bobl o’r un rhyw neu ryw wahanol yn dweud eu bod wedi hunan-niweidio (46%), yn ôl dadansoddiad gan yr Arolwg Millennium Cohort. Roedd pedwar o bob deg o’r plant yma wedi dangos arwyddion o iselder (38%) ac roedd tri ym mhob deg yn dioddef lles isel (30%) – o’u cymharu gydag un ym mhob deg (11 y cant) o’r holl blant.

Dywedodd Matthew Reed, Prif Weithredwr Cymdeithas y Plant: “Mae’n hynod bryderus fod cynifer o blant mor anhapus fel eu bod yn hunan-niweidio.

“Mae pryderon am y ffordd y maent yn edrych yn dipyn o beth, yn enwedig i ferched, ond mae’r adroddiad hwn yn dangos fod yna ffactorau eraill megis y ffordd y maent yn teimlo am eu rhywioldeb a bod ystrydebau rhywiol hefyd o bosib yn achosi eu hanhapusrwydd.”

Roedd arolwg Good Childhood newydd Cymdeithas y Plant o blant a phobl ifanc rhwng 10 a 17 mlwydd oed a’u rhieni ar draws 2,000 o aelwydydd, sydd hefyd yn rhan o’r adroddiad, wedi canfod fod plant yn teimlo’n fwyaf anhapus gyda’u hysgolion a’u hymddangosiad.

Roedd yr arolwg wedi holi plant am eu profiadau o’r ysgol. Roedd bron i chwarter (24%) yn dweud eu bod yn clywed jôcs neu sylwadau drwy’r amser am gyrff pobl eraill a’r ffordd y maent yn edrych, gyda mwy nag un ym mhob pump (22%) o’r rhai hynny mewn ysgol gynradd yn dweud bod jôcs a sylwadau yn aml yn cael eu gwneud am weithgareddau rhywiol pobl. Roedd y ddau beth yn gwneud i ferched deimlo yn waeth am eu hymddangosiad a’n llai hapus gyda’u bywyd yn gyffredinol ond nid oedd y patrwm yma yn berthnasol i fechgyn.

Mae’r ymchwil yn dangos hefyd fod bechgyn a merched yn medru cael eu niweidio gan ystrydebau rhywiol a’r pwysau o orfod ceisio cwrdd ag unrhyw ddisgwyliadau.

Mae plant yn teimlo o dan bwysau i edrych yn dda ond y rhai hynny a deimlai y dylai bechgyn fod yn gadarn a dylai merched wisgo dillad neis sy’n teimlo’n fwyaf anhapus.

Awgryma’r adroddiad mai hapusrwydd gyda pherthnasau teuluol yw’r noddfa orau i blant oherwydd mae’n cael y dylanwad mwyaf positif ar eu lles cyffredinol.

Ychwanegodd Matthew Reed: “Mae’n hanfodol fod lles plant yn cael ei ystyried fel rhywbeth mwy difrifol a bod llawer iawn mwy yn cael ei wneud er mwyn mynd i’r afael â’r hyn sydd yn achosi eu hanhapusrwydd ac yn cefnogi eu hiechyd meddwl.
“Mae ysgolion yn medru chwarae rhan yn hyn o beth a dyma pam ein bod am weld y Llywodraeth yn gosod anghenraid ar yr holl ysgolion cynradd i gynnig mynediad at gwnselydd, yn monitro lles plant yn gyson ac yn sicrhau bod eu darpariaeth iechyd meddwl yn cael ei hasesu fel rhan o arolygiadau Ofsted.

“Dylid cynnwys materion fel ymddangosiad, ystrydebau rhywiol a chyfeiriadedd rhywiol yn y cwricwlwm newydd o ran Perthnasau ac Addysg Rhyw.

“Fodd bynnag, mae cymorth cynnar yn y gymuned i blant a theuluoedd sydd yn agored i niwed yn hanfodol er mwyn helpu atal problemau iechyd meddwl rhag datblygu, ac mae angen i weinidogion i fynd i’r afael gyda’r diffyg o £2 biliwn mewn cyllid a fydd yn wynebu adrannau gwasanaethau plant erbyn 2020.”